Illegale gewapende groepen in Colombia tellen inmiddels meer dan 30.000 leden en breiden hun territoriale controle verder uit. Volgens rapporten van militaire inlichtingendiensten, de Ombudsman en organisaties als FIP en Pares draagt deze groei bij aan een verslechterende veiligheidssituatie in meerdere regio’s van het land.
Het Clan del Golfo is de grootste criminele organisatie, met meer dan 9.000 leden, inclusief ondersteunende netwerken, en aanwezigheid in 296 gemeenten verspreid over 13 departementen. De groep is actief in strategische regio’s zoals Urabá, Chocó en delen van Antioquia, waar zij inkomsten haalt uit onder meer drugshandel en afpersing.
Het ELN telt ruim 6.800 leden en opereert in ongeveer 150 gemeenten. De guerrillagroep heeft een sterke aanwezigheid in grensgebieden met Venezuela en in regio’s zoals Catatumbo, Arauca en de Pacifische kust. Tegelijkertijd is er sprake van interne fragmentatie, zoals bij het afgesplitste front Comuneros del Sur, dat momenteel vredesgesprekken voert met de regering.
De dissidenten van de FARC vormen een andere belangrijke speler, maar zijn sinds 2024 verdeeld in twee facties. De grootste groep, onder leiding van ‘Iván Mordisco’, is actief in Cauca, Valle del Cauca en Nariño. Een tweede groep, onder ‘Calarcá Córdoba’, opereert in het Amazonegebied en blijft deelnemen aan onderhandelingen met de regering.
Andere gewapende structuren, zoals de Segunda Marquetalia, zijn in omvang afgenomen maar blijven actief in regio’s als Cauca en Putumayo. In het noorden van het land opereren Los Pachenca, die eveneens betrokken zijn bij vredesgesprekken.
Ook in stedelijke gebieden neemt de invloed van criminele netwerken toe. De Venezolaanse organisatie Tren de Aragua heeft zich sinds 2018 in Colombia gevestigd en telt naar schatting 3.000 leden, actief in steden als Bogotá, Medellín, Cali en Barranquilla. In Buenaventura domineren de Shottas en Espartanos, terwijl in Barranquilla groepen als Los Pepes en Los Costeños actief zijn.
De Colombiaanse regering zet in op het beleid van ‘totale vrede’ en voert gesprekken met meerdere van deze groepen. Deze onderhandelingen leveren vooralsnog wisselende resultaten op, terwijl de uitbreiding van illegale economieën en gewapende structuren de veiligheid onder druk blijft zetten.
